اختیار قاضی برای طلاق در صورت نشوز زوج و مشروط نبودن آن به عسر و حرج زوجه

نوع مقاله: علمی- ترویجی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه پیام نور (نویسنده مسؤول)

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی

چکیده

مطابق حکم شرع و تصریح ماده 1133 قانون مدنى جمهورى اسلامى ایران، طلاق از حقوق قانونى شوهر است؛ ولى زنان نیز در مواردی چون غایب مفقودالاثر بودن شوهر و ناتوانی وی از پرداخت نفقه مى‏توانند از دادگاه درخواست طلاق کنند؛ مسأله مهم که مقاله حاضر نیز به آن می‌پردازد، این است که آیا حق درخواست طلاق زوجه، محدود به موارد فوق‌الذکر است یا در کلیه موارد تحقق نشوز مرد، حاکم (قاضى) مى‏تواند به درخواست زن، وى را على‏رغم میل و اراده شوهر متمردش طلاق دهد؟
نویسنده با استناد به آیه 229 سوره بقره و آیات مشابه به اثبات این امر می‌پردازد که حکم مزبور به تمام موارد تحقق نشوز مرد، قابل تسرى است و در صورت تحقق مصادیق نشوز مرد، زن بدون نیاز به اثبات عسر و حرج می‌تواند از حاکم درخواست طلاق کند. آیات و روایات، به ویژه آیه 229 سوره بقره که از دو تعبیر "امساک بمعروف" یا "تسریح باحسان" استفاده کرده است، نشان می‌دهد که در زندگى زناشویى، بر شوهر واجب است در برابر همسرش یکى از دو راه را اختیار کند: یا با انجام تمام وظایف، حقوق او را به‌خوبی و شایستگی ایفا کند، یا او را طلاق داده، به نیکی رها سازد. به موجب این اصل، در صورت  عدم رعایت حقوق زوجه، قاضی می‌تواند به درخواست زن، زوج را اجبار به طلاق کند و در صورتی که اجبار میسر نباشد، زن را علی‌رغم میل شوهرش طلاق دهد.
 تحقق این نظریه می‌تواند گامى مؤثر در جهت احقاق حقوق زنان و پیشگیرى از تعدى به حقوق آنان در زندگى زناشویى باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Judge’s Authority For a Divorce In Case of the Husband’s Ill-conduct Provided it is Not a Hardship to the Wife

نویسندگان [English]

  • omolbanin alahmoradi 1
  • seifollah ahadi 2
چکیده [English]

In accordance with religious law­(Sharia) and the stipulation of Article 1133 of the Civil Code of Islamic Republic of Iran, divorce is  one of the husband's legal rights; however in some cases such as the unaccountability of the absence of the husband or his inability to support his family, the wife can also file for divorce. An important issue that this article also addresses is whether the wife's right to divorce is limited to the above-mentioned cases, or in all cases of the realization of the man's ill-conduct, the ruler (judge) at the request of the woman, despite her husband's wayward disposition and determination, can grant her a divorce? By citing verse 229 of surah Baqarah­(The Cow) and similar verses, the author sets out to prove this matter that the above-mentioned ruling of the realization of the man's ill-conduct is extendable and in case of realization of instances of the man's ill-conduct, the wife can petition the ruler for a divorce without the need of proving hardship. Verses of the Holy Quran and traditions, especially verse 229 of surah Baqarah, which has used two interpretations "keep­(her) in an acceptable manner" or "divorce­(her) with good treatment" shows that in marital life it is obligatory for the husband to choose one of the two ways toward his wife: Either by doing all his duties, adequately providing all, or her rights divorcing her and releasing her with good treatment. According to this principle, if the rights of the wife are not respected, the judge can, at the request of the wife, force the husband to divorce her and if force is not effective the judge can, despite her husband's lack of desire, divorce her. The actualization of this theory can be an effective step in the realization of women's rights and the prevention of the violation of their rights in marital life.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Acceptable manner
  • Good treatment
  • The Right of divorce
  • Judge
  • husband
  • Wife
  • Ill-conduct
  • Hardship