وضعیت حقوقی مهریه با مال غیر

نویسنده

دانشجوی دکتری قرآن و منابع اسلامی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

چکیده

مهریه یکی از آثار ویژه عقد نکاح و دارای مباحث مفصل است. درباره ماهیت و احکام مهریه بین فقها و حقوقدانان اختلاف‌نظرهای زیادی وجود دارد. مهریه یا صداق، مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن می‏گردد و مرد ملزم به پرداخت آن به زن می‏شود. قانون مدنی ایران مواد 1078 تا 1101 را به احکام مهریه اختصاص داده است. قانون در موارد مزبور چند مطلب را به صراحت بیان نکرده است، از جمله این‏که آیا تنها زوج مدیون به پرداخت مهریه است یا هر کس دیگر نیز می‏تواند مهریه را پرداخت کند؟ آیا مهریه تنها  باید از مال زوج باشد؟ اگر زوج مال دیگری را مهریه قرار دهد، چه وضعیتی پیش می‏آید؟ قائل بودن به این که مهر یک قرارداد تبعی ولی مستقل از عقد نکاح است و جزء عقود معاوضی قرار می‏گیرد، می‏تواند قسمت عمده احکام مربوط به پرسش‏های فوق در حالات مختلف را پاسخ گوید. ضمن این که نباید از نظر دور داشت به جهت تابعیت مهر از نکاح برخی احکام معاوضات شامل قرارداد مهر نمی‏شود و در این موارد مهر نیز به تبع عقد اصلی دارای آثار خاص خود است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Legal Status of Paying Dowry From Someone Else's Property

قرآن کریم

آراد، علی، مهریه، تاریخچه، اهمیت و احکام آن، بی‌جا، انتشارات مصطفوی، 1341، چاپ اول

ابوزهره، محمدبن احمد، قانون الأحوال الشخصیه، مصر، دارالفکرالعربی، 1950م، چاپ دوم

الهیان، مجتبی، کتاب النکاح، قم، مجتمع آموزش عالی،  1375، چاپ اول

امامی، سیدحسن، حقوق مدنی (دوره 6 جلدی)، تهران، اسلامیه، 1377، چاپ چهاردهم

انصاری، مرتضی بن محمد امین، کتاب النکاح، بی‌جا، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، 1415هـ، چاپ اول

پولادی، ابراهیم، مهریه و تعدیل آن، تهران، مؤسسه انتشارات دادگستر، 1388، چاپ دوم

جبعی عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، لبنان، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا

ـــــــــــــــ، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرایع الاسلام، قم، مؤسسه المعارف الإسلامی، 1413هـ

جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1383، چاپ چهاردهم

حرعاملی، محمدبن حسن، وسایل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث، 1409هـ، چاپ اول

حسینی روحانی، سید محمدصادق، فقه الصادق، قم، مؤسسه دارالکتاب، 1414 هـ، چاپ دوم

حلبی، ابوالصلاح تقی‌الدین بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، اصفهان، کتابخانه عمومی

امام امیرالمؤمنین7، 1403هـ، چاپ اول

حلی، احمد، المهذب البارع فی شرح مختصر النافع، قم، النشرالاسلامی، 1406هـ

حلی، حسن‏بن یوسف بن مطهر (علامه)، تبصرهالمتعلمین، قم، اسلامیه، 1377،  چاپ پنجم

ـــــــــــــــ، قواعد الأحکام، قم، مؤسسه النشر الإسلامی، 1413هـ، چاپ اول

حلی، جعفربن‌حسن (محقق)، النهایه و نکتها، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1412هـ

حلی، محمد، السرائر، قم، النشرالاسلامی، 1417هـ، چاپ چهارم

سبحانی، جعفر، نظام النکاح فی شریعه الاسلامیه الغراء، قم، مؤسسه الإمام الصادق، 1417هـ، چاپ اول

سیوری، جمال‌الدین مقدادبن عبداللّه (فاضل مقداد)، کنزالعرفان فی فقه القرآن، تهران، المکتبه‌المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه، 1385

شبیری زنجانی، موسی، کتاب نکاح، قم، مؤسسه پژوهشی رأی پرداز، 1419هـ

صفایی، سیدحسین؛ و امامی، اسداللّه، حقوق خانواده، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1378، چاپ هفتم

طبرسی، فضل‏بن ‌حسن، مجمعالبیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو، 1372، چاپ سوم

ـــــــــــــــ، المؤتلف من المختلف بین ایمه السلف، بی‌جا، الآستانه الرضویه المقدسه، مجمع‌البحوث الاسلامیه، 1368

طرابلسی، عبدالعزیز بن نحریر بن براج (ابن براج)، المهذب، قم، النشر الاسلامی، 1406هـ، چاپ اول

طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن، الخلاف فیالاحکام، قم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407هـ، چاپ اول

عبده (بروجردی)، محمد، کلیات حقوق اسلامی، تهران، انتشارات رهام، 1381، چاپ اول

کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی خانواده، تهران، شرکت سهامی‏انتشار، 1375، چاپ

چهارم

کاشف الغطاء، شیخ حسن، انوارالفقاهه، نجف، مؤسسه کاشف‌الغطاء، 1422هـ

کرکی، علی‌بن حسین، جامع المقاصد فی شرحالقواعد، بی‏جا، مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث، 1411هـ، چاپ اول

گیلانی، ابوالقاسم ‏بن محمدحسن (میرزای قمی)، جامعالشتات فی اجوبه السؤالات، تهران، نشر کیهان، 1371

محقق داماد، سیدمصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده، نکاح و انحلال آن، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی1376، چاپ ششم

ـــــــــــــــ، وضعیت حقوقی مهریه با مال غیر و یا توسط او، حقوق مدنی تطبیقی، تهران، سمت، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی و دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، مؤسسه حقوق تطبیقی، 1388، چاپ دوم

مدنی تبریزی، سیدیوسف، منهاجالاحکام فی النکاح و الطلاق، بی‌جا، مکتبه دهاقالی، 1419هـ

مفید، محمدبن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، المقنعه، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، 1413هـ

موسوی خمینی، روح‌اللّه (امام‌خمینی)، تحریرالوسیله، ترجمه علی اسلامی، قم، انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1379، چاپ هجدهم

موسوی خویی، سیدابوالقاسم، منهاجالصالحین، قم، نشر مدینه العلم، 1410هـ، چاپ بیست و هشتم

نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، لبنان، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا، چاپ هفتم