بررسی فقهی ـ حقوقی اجرت‏المثل زوجه در ایام زوجیت و میزان کارآمدی قوانین در استیفای آن

نویسنده

دانشجوی دکتری رشته مطالعات زنان دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

اجرت‏المثل ایام زناشویی، تأسیسی حقوقی است که قانون اصلاح مقررات طلاق برای نخستین بار در حقوق ایران ابداع نمود و در جهت حفظ حقوق زوجه در هنگام طلاق و با شرایطی خاص، زوج را مکلف به تأدیه آن در حق زوجه کرد. در این پ‍‍ژوهش، مبانی فقهی اجرت‏المثل ایام زوجیت و جایگاه حقوقی آن در قوانین تبیین می‏شود، سپس شرایط تعلق اجرت‏المثل به زوجه و چگونگی تعیین میزان و زمان مطالبه اجرت‏المثل از سوی زوجه بررسی می‏گردد و میزان توفیق بند «ب» تبصره 6 ماده واحده اصلاح مقررات مربوط به طلاق در استیفای این حق مالی زوجه ارزیابی می‌شود. نویسنده در پایان، رویه قضایی محاکم را در برخورد با این  تأسیس حقوقی مورد بازبینی قرار می‏دهد و نتیجه می‏گیرد که وجود موانع متعدد حقوقی و اجرایی، مانند تعارض اصل و ظاهر در تعیین عدم تبرع زوجه در انجام امور منزل، تعارض ماده 336 قانون مدنی با تبصره 6 ماده واحده اصلاح مقررات طلاق مصوب 1372 مجمع تشخیص مصلحت، تکثر عرضی قوانین، فقدان سازوکار واحد در تعیین میزان اجرت‏المثل، عدم انطباق اجرت‏المثل تعیین شده از سوی محاکم با ارزش کار زوجه در منزل زوج، اطاله دادرسی و... عملاً موجب شده که زنان در بسیاری موارد نتوانند به این حق مالی خود دست یابند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential and Legal Studies of Adequate Payment During Marital Life and Its Applicability

اصفهانی، محمدحسین، ‌اجاره،‌ قم، مؤسسه النشر الاسلامی،‌ 1409هـ، چاپ دوم

امامی، سید حسن، حقوق مدنی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1366، چاپ سوم

انصاری، محمدعلی، مکاسب، قم، باقری، 1415هـ، چاپ اول

جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی، مسالک الأفهام، قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه، 1419هـ، چاپ اول

حسینی شیرازی، سید محمد، الفقه، بیروت، دارالعلم، 1409هـ

حلی (محقق حلی)، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، بیروت، دارالاضواء، 1403هـ، چاپ دوم

حلی، حسن بن یوسف، ارشاد الأذهان الی احکام الایمان، قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1410 هـ، چاپ اول

ـــــــــــــــ ، قواعد الاحکام، قم، منشورات الرضی، بی ­تا

روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه قوانین حقوقی سال 1381، 1382، چاپ اول

شمس الدین، محمد مهدی، حقوق الزوجیه، بی‏جا، بی‏نا، بی‏تا

صدوق، محمد بن علی (ابن بابویه)، من لا یحضره الفقیه، قم، مؤسسه نشر اسلامی، بی‏تا،‌ چاپ دوم

کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (الزام­های خارج از قرارداد)، تهران، دانشگاه تهران، 1374، چاپ اول

ـــــــــــــــــــ، حقوق مدنی (خانواده)، تهران، تهران، بهمن برنا، 1378، چاپ پنجم

کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب (شیخ کلینی)، الاصول من الکافی، تهران، دار الکتاب الاسلامیه، 1388، چاپ سوم

مرکز مشارکت امور زنان ریاست جمهوری، قوانین و مقررات ویژه زنان، تهران، برگ زیتون، 1379، چاپ دوم

مصطفوی، سیدمحمدکاظم، مئه قائده فقهیه، قم، مؤسسه النشرالاسلامی التابعه للجماعه المدرسی، 1417هـ، چاپ سوم

مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، 1374، چاپ بیست و یکم

مکارم شیرازی، ناصر، قواعد فقهیه،‌ بی‏جا، مدرسه امام امیرالمؤمنین7، 1413هـ، چاپ سوم

موسوی خمینی، روح اللّه، تهذیب الاصول (تقریرات)، قم، انتشارات دارالفکر، 1410هـ، چاپ اول

موسوی خمینی، روح اللّه، کتاب البیع، بی‏جا، مؤسسه اسماعیلیان، 1410هـ، چاپ چهارم

نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1366، چاپ دوم