بازپژوهی عده در فقه اسلامی با رویکردی بر قوانین کشورهای غیراسلامی (و تطبیق آن)

نویسنده

دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران ـ ایران

چکیده

یکی از احکام فقهی ـ حقوقی که دارای اهداف خاصی است و امروزه با توجه به پیشرفت‌های تکنولوژیک، در ضرورت یا عدم ضرورت آن بحث‌های زیادی می‌شود، عده است. عده مدت زمانی است که زن تا انقضای آن نمی‌تواند مجدداً ازدواج کند؛ و بر سه نوع است: عده‌ طلاق، فسخ و وفات. با توجه به آن‏که هم در قرآن و هم در روایات از احکام عده سخن رفته است و نیز به این دلیل که هنوز میان صاحب‌نظران متقدم و متأخر در مورد فلسفه‌ تشریع آن، یعنی آگاهی از پاک بودن رحم و عدم بارداری و یا تعبدی بودن عده اختلاف‌نظر وجود دارد، با بررسی قوانین کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیایی می‌توان به این سؤال پاسخ داد که آیا با توجه به مسائل روز و امکان آگاهی از پاک بودن رحم توسط پیشرفت‌های پزشکی، این نهاد حقوقی هنوز در آن کشورها ضروری تلقی می‌شود یا خیر. در کشورهای اروپایی و آمریکایی اصل بر عدم عده است؛ لیکن به جهت حاصل شدن مطلوب و تحقق اهداف عده شامل پیشگیری از اختلاط نسب،‌ نفقه و... در قوانین آنان راه‌کارهایی هم‏چون اطاله‌ دادرسی، تفریق جسمانی هنگام رسیدگی به دادخواست طلاق و منع زوجین از ازدواج مجدد به مدت تعیین شده در حکم طلاق، پیش‌بینی شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Waiting Period in Islamic and Non-Muslim Countries

قرآن کریم

جبعی عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، تهران، المکتبه العلمیه الاسلامیه، 1410هـ

ـــــــــــــــ، مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه، 1413هـ

جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق خانواده، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1368

جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، تحقیق احمد عبدالغفور عطار، بیروت، لبنان، دارالعلم للملایین، 1407هـ/1987م، چاپ چهارم

حکیم پور، محمد، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد: تأملی در مبادی هرمنوتیک حقوق زن، تهران، نغمه نواندیش، 1384، چاپ دوم

حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی)، مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، تهران، بی‏نا، 1324

رازی، ابوالفتوح، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، تهران، کتاب فروشی اسلامی، بی‏تا

راغب اصفهانی، ابوالقاسم، المفردات فی غریب القرآن، تهران، دفتر نشر کتاب، 1404هـ، چاپ دوم

صفایی، حسین و اسداللّه امامی، حقوق خانواده: نکاح و انحلال آن (فسخ و طلاق)، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1369

طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بی‏جا، دارالکتب الاسلامیه، مؤسسه النشر الاسلامی، بی‏تا

طوسی، محمدبن حسن، کتاب الخلاف، تحقیق سید علی خراسانی و سید جواد شهرستانی و شیخ مهدی نجف، قم، مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، 1420هـ

علم الهدی، مرتضی، الإنتصار، تحقیق مؤسسه إسلامی، قم، مؤسسه الإسلامی وابسته به جامعه مدرسین ،1415هـ

علوی قزوینی، سید علی، «انواع عده و وضعیت زنان فاقد رحم»، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، شورای فرهنگی ـ اجتماعی زنان، 1387، شماره 40

فیض، علیرضا، مبادی فقه و اصول مشتمل بر: بخشی از مسائل آن دو علم، تهران، دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات، 1383، چاپ شانزدهم

قمی، محمدبن علی (ابن بابویه)، علل الشرایع، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1385

گریک، کنیت، قرآن را چگونه شناختم، ترجمه و اقتباس ذبیح‌اللّه منصوری، بی‏جا، کتاب‌فروشی ایرانیان، بی‏نا

محقق داماد، مصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده: نکاح و انحلال آن: مواد 1034 تا 1157 قانون مدنی، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1384، چاپ دوازدهم

مظفر، محمدرضا، اصول فقه، ترجمه علی شیروانی و محسن غرویان، قم، دارالفکر، 1384، چاپ سوم

مکی عاملی، محمدبن جمال الدین (شهید اول)، اللمعه الدمشقیه، ترجمه و تبیین محسن غرویان و علی شیروانی، قم، دارالفکر، 1383، چاپ بیست و چهارم

موسوی خمینی، روح اللّه، تحریر الوسیله، نجف، بی‏نا، 1390

نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح عباس قوچانی، نجف، افست بیروت، بی نا، 1377

ـــــــــــــــ، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی، 1981، چاپ هفتم

Cuban Divorce Law, 1934

French Civil Code, 1975

Grubbs, Evans & Judith, Women and the Law in the Roman Empire, Routledge

Italy Divorce Law, 1970

Iwasawa, Yuji, International Law, Human Rights and Japanese Law: The Impact of International Law on Japanese Law, London, Oxford University Press, 1998

The Family Law Act, UK, 1969

The Japanese Civil Code, 1896, Revision in 2007

http://www.saafi.net/fa/node/4530